ଆଜି ବିଶ୍ୱ ମଧୁମେହ ଦିବସ । ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ମଧୁମେହ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ, ଯାହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ନଭେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଚଳିତ ବର୍ଷର ଥିମ୍ ହେଉଛି- ମଧୁମେହର ଶୀଘ୍ର ନିରାକରଣ, ଗୁଣାତ୍ମକ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଏହାକୁ ନେଇ ରହିଥିବା ସାମାଜିକ କଳଙ୍କକୁ ଦୂର କରିବ। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଡାଇବେଟିସ୍ ଫେଡେରେସନ୍ ଏବଂ ୱାର୍ଲଡ ହେଲ୍ଥ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ୍ (ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଚ୍ଓ) ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦିବସ ୧୯୯୧ରୁ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଲା ମଧୁମେହ ରୋଗ ବିଷୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା। ଏହି ରୋଗକୁ କିପରି ପ୍ରତିରୋଧ କରିହେବ ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଜିର ଦିନରେ ସଚେତନତା ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରାଯାଏ।। ୧୯୯୧ ମସିହାରୁ ଏହି ଦିବସ ପାଳିତ ହୋଇ ଆସୁଛି । ମଧୁମେହ ଟାଇପ ୨ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ପ୍ରତିରୋଧଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଯାହା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ।
ମଧୁମେହ ଟାଇପ ୧କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଏହା ପରିଚାଳିତ ହୋଇପାରିବ । ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଧୁମେହ ଫେଡେରେସନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ବିଶ୍ୱ ମଧୁମେହ ଦିବସରେ, ମଧୁମେହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବିଷୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରାଯାଇଥାଏ ।ମଧୁମେହ ରୋଗ ସହିତ ଲିଭର୍ ବା ଯକୃତ ଓତପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଲିଭର୍ ଶରୀରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗ୍ରନ୍ଥି। ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ପରିମାଣ ଅଧିକ ହେଲେ ଯକୃତ ଏହାକୁ ଗ୍ଲାଇକୋଜେନ୍ରେ ପରିଣତ କରି ନିଜ ଭିତରେ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖେ। ଉପବାସ ସମୟରେ ରକ୍ତରୁ ଗ୍ଲୁକୋଜର ପରିମାଣ କମିଗଲେ ଲିଭର ଗ୍ଲାଇକୋଜେନ୍କୁ ଗ୍ଲୁକୋଜରେ ପରିଣତ କରି ଶର୍କରାର ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ। ଯକୃତ ତା’ର କର୍ମ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଶରୀର ମଧୁମେହ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ଯକୃତର ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିଯାଏ। ମଧୁମେହ ରୋଗ ହେଲେ ଯକୃତ ଖରାପ ହୁଏ ଓ ଯକୃତ ଖରାପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ମଧୁମେହ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ।ଜାତୀୟ ପରିବାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ- NFHSର ୨୦୨୩-୨୪ ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ମଧୁମେହ ବା ଅଧିକ ରକ୍ତ ଶର୍କରା ସମସ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି । ଭାରତରେ ଅଧିକ ବ୍ଲଡ୍ ସୁଗାର ଥିବା ବା ମଧୁମେହ ଔଷଧ ସେବନ କରୁଥିବା ବୟସ୍କଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ୧୫-୪୯ ବର୍ଷ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧୭.୮% ମହିଳା ଓ ୨୦.୯% ପୁରୁଷଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଡାଇବେଟସ୍। ଯାହା NFHS-5 ଅର୍ଥାତ ୨୦୨୨-୨୩ରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୩.୫% ଏବଂ ୧୫.୬% ଥିଲା। ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରାୟ ୭୪.୨% ମଧୁମେହ ରୋଗୀଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇପାରିଛି। ୫୯.୪% ଲୋକ ଔଷଧ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି । ୬୫.୫% ଲୋକେ ଗ୍ଲାଇସେମିକ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ବି ବଡ଼ଧରଣର ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ମଧୁମେହ ଓ ମୋଟାପଣ ସହରରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଏହା ଧିରେ ଧିରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପିବାରେ ଲାଗିଛି।
